Recensie: Het Boschhuis

Het Boschhuis

In het kader van Een perfecte dag voor literatuur, op initiatief van Not Just Any Book, recenseer ik maandelijks nieuwe of reeds verschenen literatuur. Deze maand een recensie over Het Boschhuis van Pauline Broekema.


Op zoek naar het verhaal achter een familiedrama verliest Pauline Broekema zich in het archief van haar grootvader. Grenzen van tijd en plaats vervagen en niet alleen een familie, maar een heel tijdperk komt tot leven. Het Boschhuis is de geschiedenis van rauwe tabakspioniers op Sumatra, een boerenleven aan de Zuiderzee, wereldverbeteraars in een lommerrijk Utrechts villadorp en het gewelddadige einde van een naïeve droom: oom Pieter ter Beek wordt in 1944, zes maanden voor de bevrijding, door de Duitsers gefusilleerd. De Arbeiderspers


FACETTEN VAN LEVEN

Wow! Dat was mijn eerste gedachte toen ik de ongecorrigeerde drukproef van Het Boschhuis via de post ontving. Meer dan 400 bladzijden aan familiegeschiedenis. Daar moet flink wat tijd aan onderzoek en schrijven in hebben gezeten. Mijn verwachtingen waren dan ook hoog en ik werd hierin zeker niet teleurgesteld.

Hoewel de Nederlandse geschiedenis – door de eeuwen heen – mij nooit echt heeft weten te boeien, is het toch ook mijn geschiedenis, en is een deel van die geschiedenis verweven met een andere geschiedenis waar ik deel van uitmaak: de Indische geschiedenis. Nederland en Indië. Ik ben Nederlands-Indisch door de versmelting van deze twee werelden, maar de ‘liefdesgeschiedenis’ tussen deze twee werelden is niet zo blinkend goud als de VOC periode de geschiedenisboeken in is gegaan. Een geschiedenis die Pauline Broekema prachtig, doch pijnlijk confronterend, heeft weten te beschrijven in het eerste deel van Het Boschhuis.

Wat haalt het slechtste in een mens naar boven?

Want wat haalt het slechtste in een mens naar boven? Macht… Met afschuw las ik over de beginperiode van de kolonisatie van Nederlands-Indië en de rol die de overgrootvader van Pauline Broekema, Frans Jan ter Beek, hierin speelde. De toean die aan het hoofd van een tabaksplantage stond in Deli, Sumatra en er niet om leek te malen onder welke omstandigheden hij zijn koelies voor hem liet werken. Ongetwijfeld was hij niet eens één van de slechtste mannen die er rondliep, maar ook niet mans genoeg om verantwoordelijkheid te nemen voor de wandaden die er plaatsvonden, voor het bloed aan de handen van degenen die er niet voor schuwden de koelies tot hun doelwit van onmenselijk machtsvertoon te maken.

Het luchtte mij dan ook op dat het verhaal zich weer verplaatste naar Nederland nadat Frans Jan ter Beek te ziek werd om in de tropen te blijven met zijn vrouw Jannetje. Eenmaal in Nederland komt de focus te liggen op de jongste telg – de grootvader van Pauline Broekema – Juul ter Beek, en vindt het verhaal een weg naar het Bosschuis waar hij met zijn vrouw Jane en vier kinderen zijn intrek in nam. Een plek waar gestreefd werd naar een betere wereld en het geloof in het goede in de mens. Maar helaas – voor mij – nam het verhaal opnieuw een wending naar het slechtste in de mens: de Tweede Wereldoorlog brak uit.

Macht haalt het slechtste in een mens naar boven.

De jongste zoon van Juul en Jane, Pieter ter Beek, sloot zich aan bij het verzet maar werd vlak voor het einde van de oorlog opgepakt en overgebracht naar de gevangenis aan het Wolvenplein in Utrecht. Een heel hoofdstuk besteedt Pauline Broekema vervolgens aan de wandaden van de individuele bewakers en NSB’ers werkzaam in de gevangenis en op het hoofdkwartier van de NSB aan de Maliebaan 35. Dit vond ik dan weer iets teveel van het goede en eerder iets voor een apart boek. Maar wat dit hoofdstuk nog maar eens onderstreepte: macht haalt het slechtste in de mens naar boven! Pieter haalt dan ook net niet het einde van de oorlog.

We dienen allemaal te leren van de geschiedenis, of het nu van een land of een familie is.

Nu is het niet zo dat Het Boschhuis een uiteenzetting is van het slechtste in de mens, in feite is het, met de woorden van Pauline Broekema: “een boek over leven.” En het leven bestaat nu eenmaal uit meerdere facetten, goed en slecht. Daar leren we allemaal van, net zoals we dienen te leren van de geschiedenis, of het nu gaat om de geschiedenis van een land of een familiegeschiedenis.

Het Boschhuis
Het Boschhuis | Pauline Broekema | De Arbeiderspers | ISBN 978-90-295-8897-3 | Paperback: €19,95 | eBook: €14,99

Lees hier meer recensies over Het Boschhuis, geschreven door de bloggers van Een perfecte dag voor literatuur

VOLG JE MIJ AL VIA
TWITTER | INSTAGRAM | BLOGLOVIN’ | PINTEREST

Posted on: 30 juni 2014, by : Liselore

2 thoughts on “Recensie: Het Boschhuis

  1. Mooie blogpost. Ik heb dit keer niet meegedaan met Een perfecte dag voor literatuur, maar je hebt gelijk dat het verhaal van de familie van Broekema gedeeltelijk ook onze geschiedenis is. En dat kennis over geschiedenis ook in het heden van belang is.

  2. Macht haalt zeer zeker in veel gevallen het slechtste in de mens naar boven, en in het Broekema zien we daar weer enkele trieste voorbeelden van. Goed en kwaad zijn beiden onlosmakelijk verbonden met onze geschiedenis. Het is alleen erg jammer dat we zo weinig gelegen laten aan deze kennis. De wereld zou zo’n mooie plaats kunnen zijn…

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *